Duraklama ve Park Etme Kuralları: Nerede Yasak, Kaç Metre Kala?

Duraklamak mı, park etmek mi?

Gündelik dilde “arabayı kenara çektim” deyip geçeriz; kanun ise iki durumu birbirinden ayırır. Duraklama, yolcu indirip bindirmek ya da yük almak, bırakmak gibi nedenlerle aracın kısa süreli durdurulmasıdır. Park etme ise duraklama süresini aşan ya da sürücünün aracından ayrıldığı durmadır. Markete girmek için aracı yol kenarında bırakmak bu yüzden duraklama değil, park etmektir.

Bu ayrım önemlidir, çünkü iki ayrı yasak listesi vardır ve aralarında bir bağ bulunur: Duraklamanın yasak olduğu her yerde park etmek de yasaktır. Tersi her zaman geçerli değildir; park etmenin yasak olduğu bazı yerlerde kısa süre duraklamak serbest olabilir.

Duraklamanın yasak olduğu yerler

Karayolları Trafik Kanunu'nun 60. maddesine göre taşıt yolu üzerinde şu yerlerde duraklamak yasaktır:

• Duraklamanın bir trafik işaretiyle yasaklandığı yerler.
• Sol şerit (raylı sistemin bulunduğu yollar hariç).
• Yaya ve okul geçitleri ile diğer geçitler.
• Kavşaklar, tüneller, rampalar, köprüler ve bağlantı yolları ile buralara yerleşim yeri içinde 5 metre, yerleşim yeri dışında 100 metre mesafe.
• Görüşün yeterli olmadığı tepelere yakın yerler ve dönemeçler.
• Otobüs, tramvay ve taksi durakları.
• Duraklayan ya da park edilmiş araçların yanı; yani çift sıra duraklama.
• İşaret levhalarına yaklaşım yönünde, park izni verilen yerler dışında, yerleşim yeri içinde 15 metre, yerleşim yeri dışında 100 metre mesafe.

Park etmenin yasak olduğu yerler

Kanunun 61. maddesi, duraklamanın yasak olduğu yerlere ek olarak park etmeyi şu yerlerde de yasaklar:

• Park etmenin trafik işaretiyle yasaklandığı yerler.
• Geçiş yollarının, örneğin bir binanın garaj girişinin, önü veya üzeri.
• Belirlenmiş yangın musluklarına her iki yönden 5 metrelik mesafe.
• Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının durak levhalarına iki yönden 15 metrelik mesafe.
• Üç veya daha fazla ayrı taşıt yolu olan karayolunda ortadaki taşıt yolu.
• Kurallara uygun park etmiş araçların çıkmasını engelleyecek yerler.
• Geçiş üstünlüğü olan araçların giriş ve çıkışını belirten levhaya 15 metre mesafe.
• Park için yer ayrılmamış veya işaretle belirtilmemiş alt geçit, üst geçit ve köprülerin üzeri ile bunlara 10 metrelik mesafe.
• Kamunun yararlandığı ve yönetmelikte belirtilen yerlerin giriş ve çıkış kapılarına her iki yönden 5 metrelik mesafe.
• Yönetmelikte belirtilen haller dışında yaya yolları, yani kaldırımlar.
• Belirli kişi ve kurumlara ayrılıp levhayla belirtilmiş park yerleri ile engelliler için ayrılmış park yerleri.

Mesafeleri karıştırmamak için

Sınavda en çok karışan şey sayılardır. Aklınızda şöyle tutabilirsiniz:

• 5 metre: Yerleşim yeri içinde kavşak, tünel, rampa ve köprülere (duraklama yasağı); yangın musluklarına ve kamu binası kapılarına (park yasağı).
• 10 metre: Park yeri ayrılmamış alt geçit, üst geçit ve köprülere (park yasağı).
• 15 metre: Yerleşim yeri içinde işaret levhalarının önüne (duraklama yasağı); toplu taşıma durak levhalarına ve geçiş üstünlüğü olan araçların giriş-çıkış levhasına (park yasağı).
• 100 metre: Yerleşim yeri dışında kavşak, tünel, rampa, köprü ve işaret levhalarına (duraklama yasağı).

Yokuşta park

Eğimli bir yolda park ederken aracın kendi kendine kaymaması için el freni çekilir ve ön tekerlekler kaldırıma göre ayarlanır. Böylece el freni boşalsa bile araç kaldırıma dayanarak durur, trafiğin içine kaymaz.

• Yokuş aşağı park: Ön tekerlekler sağa, kaldırıma doğru çevrilir; araç geri vitese alınır.
• Yokuş yukarı park (kaldırım varsa): Ön tekerlekler sola, yola doğru çevrilir; araç birinci vitese alınır. Araç geriye kayarsa tekerleğin arkası kaldırıma dayanır.

Aracı bıraktıktan sonra

Aracı bırakırken motoru durdurun, el frenini çekin, aracı vitese alın ve kapıları kilitleyin. Aydınlatması yetersiz bir yolda gece park ettiyseniz aracınızın park lambalarıyla görünür olmasını sağlayın.

Kapıyı açmadan önce dikiz aynasından ve omzunuzun üzerinden arkaya bakmayı alışkanlık hâline getirin. Şehir içinde aniden açılan bir kapı, arkadan gelen bisikletli ve motosikletliler için ciddi bir tehlikedir.

Sık sorulanlar

• Dörtlüleri yakınca kısa süre her yerde durabilir miyim? Hayır. Dörtlü ikaz duraklama yasağını kaldırmaz; yalnızca arıza ve tehlike anlarında diğer sürücüleri uyarmak içindir.
• Kendi evimin garaj girişinin önüne park edebilir miyim? Kanun geçiş yollarının önünde ve üzerinde park etmeyi yasaklar; bu yasak geçiş yolunun kime ait olduğuna göre değişmez.
• Çift sıra birkaç saniye durmak sorun olur mu? Duraklayan ya da park edilmiş araçların yanında duraklamak açıkça yasaktır; çift sıra durmak süre ne olursa olsun kurala aykırıdır.