Kavşaklarda Geçiş Üstünlüğü ve 2026 Hız Sınırları: Sınavda Çıkan 5 Temel Kural

Giriş: Trafik ve Çevre Bölümünün Ağırlığı

MEB e-Sınavındaki 50 sorunun 23'ü Trafik ve Çevre Bilgisi dersinden gelir; yani sınavın neredeyse yarısı. Bu dersin içinde de kavşak soruları en sık karşılaşılan ve en çok puan kaybettiren konudur. Çoğu kavşak sorusu bir şema üzerinde birkaç aracın hangi sırayla geçeceğini sorar.

İyi haber şu: Kavşak soruları ezber değil, birkaç kuralın doğru sırayla uygulanmasıdır. Bu yazıda o kuralları, geçiş üstünlüğüne sahip araçları ve kavşak sorularıyla birlikte sık sorulan hız ve takip mesafesi kurallarını anlatıyoruz.

1. Önce Kavşağın Türüne Bakın

Bir kavşak sorusunu çözerken ilk iş, kavşakta geçişi kimin düzenlediğine bakmaktır. Öncelik sırası şöyledir:

• Trafik görevlisi varsa: Görevlinin işaretine uyulur; ışık ve levha ne gösterirse göstersin.
• Görevli yok, ışıklı işaret varsa: Işıklara uyulur.
• Işık da yoksa, levha varsa: DUR ve YOL VER levhaları, ana yol levhaları geçiş sırasını belirler.
• Hiçbiri yoksa (kontrolsüz kavşak): Aşağıdaki ilk geçiş hakkı kuralları uygulanır.

2. Kontrolsüz Kavşakta İlk Geçiş Hakkı

Görevli, ışık ve levha bulunmayan kavşaklarda kurallar bu sırayla uygulanır. Bir kural sonucu belirliyorsa sonrakine bakılmaz:

• Kavşağa girmiş olan araç, kavşağa girmek üzere olan araçlardan önce geçer. Dönel kavşakta (göbekte) da öncelik kavşak içindeki araçtadır.
• Tali yoldan gelen araç, ana yoldaki araca yol verir.
• Dönüş yapan araç, düz giden araca yol verir.
• Motorsuz araçlar motorlu araçlara; lastik tekerlekli traktör ve iş makineleri diğer motorlu araçlara yol verir.
• Yukarıdakiler eşitse her sürücü kendi sağından gelen araca yol verir.

3. Örnek: Dört Araçlı Kavşak Sorusu

Işıksız ve levhasız bir kavşakta dört araç düşünün: A aracı kavşağın içinde, B aracı düz gidecek, C aracı sola dönecek, D ise bir bisiklet. Sıra şöyle kurulur: Önce kavşağın içindeki A geçer. Ardından düz giden B, dönüş yapan C'den önce geçer. Bisiklet motorsuz olduğu için motorlu araçlardan sonra geçer: A, B, C, D.

Gerçek sınav sorularında araçların yönleri ve yol türleri şemada gösterilir. Kuralları her seferinde aynı sırayla uygulamak hatayı önler.

4. Geçiş Üstünlüğüne Sahip Araçlar

Ambulans, itfaiye, polis gibi araçlar görev hâlindeyken, tepe lambaları ve sesli uyarı cihazları çalışırken geçiş üstünlüğüne sahiptir. Bu araçlar arasında bir karşılaşma olursa sıralama şöyledir:

• 1. Ambulans (hasta, yaralı veya organ nakli taşırken).
• 2. İtfaiye ve kurtarma araçları.
• 3. Polis ve diğer güvenlik araçları.
• 4. Yol onarımı ve kar-buzla mücadele araçları gibi kamu hizmeti araçları.

5. Hız Sınırları (Otomobil)

Kavşak sorularıyla birlikte hız sınırları da sık sorulur. Aksine bir levha yoksa otomobiller için azami hızlar şöyledir:

• Yerleşim yeri içi: 50 km/s.
• Şehirlerarası çift yönlü karayolu: 90 km/s.
• Bölünmüş yol: 110 km/s.
• Otoyol: 120 km/s (bazı kesimlerde levhayla daha yüksek sınır belirlenebilir).

6. Takip Mesafesi

Güvenli takip mesafesi için iki pratik kural kullanılır. Birincisi, km/s cinsinden hızın yarısı kadar metre bırakmaktır: 90 km/s hızda en az 45 metre. İkincisi, öndeki araç bir noktayı geçtiğinde "bin bir, bin iki" diye saymaktır; siz aynı noktaya iki saniyeden önce geliyorsanız çok yakınsınız demektir.

Yağmurlu, karlı ve sisli havada, gece ve yorgunken bu mesafe artırılır. Tehlikeli madde taşıyan araçlar yerleşim yeri dışında öndeki aracı en az 50 metre geriden izlemek zorundadır.

7. Sık Sorulan Sorular

Kavşak kurallarıyla ilgili adayların sık karıştırdığı noktalar:

• Yeşil ışık yanıyor ama kavşak doluysa girebilir miyim? Hayır. Karşı tarafta yer yoksa yeşil ışıkta bile kavşağa girilmez; kavşağı tıkamak kurala aykırıdır.
• Sağdan gelen araç sola dönüyor, ben düz gidiyorum; kim önce geçer? Dönüş yapan araç düz gidene yol verir. Sağdan gelme kuralı, diğer kurallar eşit olduğunda uygulanır.
• Ambulansın sireni açık ama tepe lambası kapalıysa? Geçiş üstünlüğü görev hâlinde ve uyarı cihazları çalışırken geçerlidir; yine de güvenlik için ambulansa yol vermek her zaman doğru davranıştır.