Kanamalarda İlk Yardım ve Turnike

Kanama Çeşitleri

• Atardamar Kanaması: Açık kırmızı renkli, fışkırır tarzda kesik kesik akar. En tehlikeli kanama türüdür.
• Toplardamar Kanaması: Koyu kırmızı renkli, sızıntı/yayılma şeklinde sürekli akar.
• Kılcal Damar Kanaması: Açık renkli, sızıntı şeklinde, kendi kendine durabilen hafif kanamadır.

Kanamayı Durdurma Yöntemleri

• Kanayan yere temiz bir bezle doğrudan baskı uygulanır.
• Gerekirse yara bölgesi kalp seviyesinden yukarı kaldırılır.
• Kanayan bölgeye en yakın basınç noktasına (bası noktası) elle baskı uygulanır.
• Durmayan büyük kanamalarda veya uzuv kopmalarında Turnike (Sıkma Bağı) uygulanır.

Turnike Uygulama Kuralları

• Uzuv koptuğu durumlarda tek kemikli bölgeye (pazı veya uyluk kemiği) uygulanır. Çift kemikli (ön kol, kaval kemiği) bölgelere uygulanmaz.
• Genişliği en az 8-10 cm olan esnemeyen bir malzeme kullanılmalıdır. İp, tel veya misina gibi kesici şeyler kullanılmaz.
• Turnike uygulanan hastanın alnına ruj veya kalemle "T" harfi yazılır ve turnike saati not edilir.
• Turnike bağı her 15-20 dakikada bir 5-10 saniye gevşetilir (dokuların oksijensiz kalıp ölmemesi için).

Özel Bölge Kanamaları

• Burun kanaması: Kazazede oturtulur, baş hafifçe öne eğilir ve burun kanatları yaklaşık 5 dakika sıkılır. Baş geriye yatırılmaz; kan yutulur ve bulantı yapar.
• Kulak kanaması: Kafatası kırığı belirtisi olabilir; kulak tıkanmaz, kanamanın akmasına izin verilir ve kazazede kanayan tarafa yatırılır.
• Göğüste delici yara: Yaranın üzeri hava geçirmeyecek şekilde kapatılır, kazazedeye yarı oturur pozisyon verilir.
• Saplanmış cisim: Yaraya batan cisim çıkarılmaz; etrafı rulo bezlerle desteklenerek sabitlenir.

Sınavda Sık Sorulanlar

• İç kanama nasıl anlaşılır? Hızlı ve zayıf nabız, soğuk-nemli cilt, solukluk ve huzursuzluk gibi şok belirtileriyle; kazazedenin şok pozisyonunda tutulması gerekir.
• Kopan uzuv ne yapılır? Temiz bir beze sarılıp naylon torbaya konur; torba buzlu suyun içine yerleştirilerek kazazedeyle birlikte hastaneye gönderilir. Uzuv doğrudan buza değdirilmez.
• En tehlikeli kanama hangisidir? Kısa sürede çok kan kaybettiren atardamar kanamasıdır.

💡 Sınav Notu

Atardamar kanaması açık renkli ve fışkırarak akar çünkü temiz ve basınçlı kan taşır. Turnike uygulamasında boğucu bağı gevşetme aralığı 15-20 dakikadır.