Yanıklar, Sıcak Çarpması ve Donmalar

Yanıklarda İlk Yardım

• Yanan bölge en az 15-20 dakika bol ve tazyiksiz (basınçsız) su ile yıkanır/soğutulur.
• Su toplamış kabarcıklar kesinlikle patlatılmaz (enfeksiyon riski).
• Deriye yapışmış giysiler çıkarılmaya çalışılmaz; yapışmayan kısımlar kesilerek uzaklaştırılır.
• Yanık üzerine yoğurt, diş macunu, salça gibi maddeler kesinlikle sürülmez.
• Yüzük, saat, bilezik gibi takılar bölge şişmeden çıkarılır.

Sıcak Çarpması ve Donmalar

• Sıcak Çarpması: Kazazede serin ve havadar bir yere alınır, giysileri gevşetilir; bilinci açıksa su kaybını gidermek için sıvı verilir.
• Donma: Kazazede ılık bir ortama alınır, kuru giysiler giydirilir. Donan bölge ovulmaz ve doğrudan ateşle ısıtılmaz; su toplamış bölgeler patlatılmaz.

Yanık Türleri ve Dereceleri

• 1. derece yanık: Yalnız derinin üst tabakası etkilenir; kızarıklık ve ağrı vardır (güneş yanığı gibi).
• 2. derece yanık: Derinin alt tabakaları da etkilenir; içi sıvı dolu kabarcıklar (bül) oluşur.
• 3. derece yanık: Derinin tüm tabakaları ve alttaki dokular zarar görür; sinirler etkilendiği için ağrı az olabilir.
• Kimyasal yanık: Bölge en az 15-20 dakika bol suyla yıkanır. Elektrik yanığında önce akım kesilir, kazazedeye kuru ve yalıtkan bir cisimle müdahale edilir.

Sınavda Sık Sorulanlar

• Giysisi alev alan kişiye ne yapılır? Koşması engellenir, yere yatırılır ve üzeri battaniye gibi bir örtüyle kapatılarak ya da yerde yuvarlanarak alevler söndürülür.
• Yanık bölgeye buz konur mu? Hayır; buz dokuya ek zarar verir. Tazyiksiz akan su kullanılır.
• Donan bölge nasıl ısıtılır? Ilık ortamda, kendiliğinden ve yavaş yavaş; ovalanmaz, doğrudan ateşe tutulmaz.

💡 Sınav Notu

Yanıkta ilk ve en önemli uygulama, bölgeyi bol ve tazyiksiz su ile soğutmaktır. Kabarcık patlatmak ve yanık üzerine madde sürmek en sık sorulan YANLIŞ uygulamalardır.